Bosch Innovatielab

Gisteren ben ik naar een bijeenkomst van het Bosch Innovatielab geweest, georganiseerd door Ruw.
9 Initiatiefnemers pitchten hier hun innovatieve idee voor het onderwijs, waarvoor zij subsidie hebben ontvangen uit het Onderwijsinnovatiefonds.

Eén van de ideeën deed me meteen denken aan de verschillende toekomstscenario's die ik de afgelopen tijd voorbij heb zien komen: Dutch Innovation School (www.dutchinnovationschool). Dat zou nou iets zijn om volgend jaar LA4 mee te starten. De toekomst is dan al meteen heel dichtbij.

Ook de tienerschool 10-14 is een hele mooie aanzet naar de vele 0-18 leergemeenschappen die in veel scenario's beschreven werden.

De Duurzame School stelde (duurzaam) burgerschap centraal, ook een thema in veel scenario's, net als het smart opleiden op het Koning Willem I college, waar ze smart energy en smart city opleidingen ontwikkelen.

Ook leuk vond ik het initatief Expeditie Basisschool, wat voor een vergaande samenwerking tussen school en ouders gaat. Het schoolplein als minimaatschappij en ouders die een paspoort invullen zodat ook op een goede en positieve manier gebruik gemaakt kan worden van de talenten van ouders.

Ook Pitch073 en BEP en BEA werden gepitcht, waarbij het bestuur waar ik werk actief is. Beide mooie manieren om mensen, instanties en bedrijven bij elkaar brengen, de verbinding te maken,

Zeer toffe avond, waar ook echt met elkaar in dialoog werd gegaan! Wederom inspirerend en leuk om inmiddels mensen te herkennen en nieuwe mensen te ontmoeten!

It's a wrap: Challenge Day super afsluiting van LA4

Dat je bijna denkt: "Wat jammer dat LA4 voorbij is!" (maar niet heus, toch niet😊).

Het was echt een LA van én heel hard werken, én twijfel, én frustratie. Maar ook van een hele fijne samenwerking, én inspiratie, én veel leren, én veel plezier. Zeker richting de Challenge Day werd het plezier groter. De Challenge Day zelf was een mooie kers op de taart. Het was zeker geslaagd, ook al werkte ons idee op sommige punten niet helemaal zoals verwacht. Wat op zichzelf ook wel weer interessante gedachten opleverde. Ook erg leuk en inspirerend om bij andere groepen te kijken. Ontzettend jammer dat we niet bij meer groepen konden bekijken.

En nu is het voorbij, nog een reflectie schrijven en dan in sneltreinvaart verder met LA5...the end is near..

En de credits gaan in het bijzonder naar:

De olifant: relativerende uitspraken en mooie woorden in tijden van lichte paniek

De buffel: planning, structuur in tijden van (té) feestelijke stemming

De neushoorn: gezellige klets en troostende woorden in tijden van enige frustratie

De leeuw: creatieve en moedige acties in tijden van 'ik wil in de doos blijven'

Gamemaster Isabelle: feedback, motivatie en een gulle lach: in tijden dat we het hard nodig hadden

mijn collega's (voor materiële en immateriële input)

externen (voor feedback en gesprek)

De school: dé oplossing voor al uw problemen...maar nu even niet!

Wanneer ik lees over de maatschappelijke opdracht van de school, de grenzen hieraan, de discussie hierover, dan komen er met name twee vragen bij  mij op: wie/wat willen wij zijn als school voor onze leerling en wat willen wij kinderen in de tijd dat ze onze school bezoeken nu met name meegeven en wat willen we dat ze leren?

Ik geloof dat je het niet moeilijker moet maken dan het is en dat is misschien makkelijk gezegd in een tijd dat er echt veel druk wordt uitgeoefend op scholen om een actieve bijdrage te leveren aan het verbeteren of zelfs oplossen van allerlei maatschappelijke vraagstukken (SLO, 2011). Maar een duidelijke visie op wat jij de kinderen met jouw onderwijs wil bieden en leren, is het aller belangrijkste als je goed je grenzen wil trekken. Hier als één team achter staan, maakt het alleen maar sterker. Bij elk nieuw vraagstuk, deze kritisch bekijken aan de hand van je visie en de kern van je onderwijs, maakt dat je niet zomaar meegezogen wordt in wat vooral anderen belangrijk vinden voor het onderwijs.

Volgens Biesta (2014) zijn kwalificatie, socialisatie en subjectivering belangrijke samenhangende doeldomeinen (niet alleen functies!) Onderwijsprocessen hebben altijd invloed deze drie domeinen (Biesta, 2014). Ik verwacht wel dat in de toekomst de aandacht voor socialisatie en subjectivering groter zal worden, doordat de wereld om ons heen verandert en ook zeker complexer lijkt te worden (multiculturele samenleving, technologische ontwikkelingen, meer variatie in samenstelling gezinnen, grote informatiestroom, multimedia etc.). Daarnaast is de school nog een van de weinige vanzelfsprekende socialiserende instituten (SLO, 2011). Volgens Biesta (2014) moeten, gezien de spanning die tussen de doeldomeinen bestaat (de domeinen hebben ook invloed op elkaar) de voor- en nadelen in de domeinen tegen elkaar afgewogen worden om te bepalen wat goed onderwijs is.

De school is een gemeenschap, een samenleving in het klein, waarin het socialiseren bij uitstek geoefend kan worden en waar goede begeleiding gegeven kan worden. Ouders vormen een wezenlijk deel van deze gemeenschap. De school moet daarom ook een duidelijke visie op de rol van de ouders in deze gemeenschap ontwikkelen, en op welke gebieden en in welke mate zij participatie gewenst vindt. Daarbij past een duidelijke visie op opvoeding: in hoeverre vinden wij dit een taak van de school? Daarbij is met name belangrijk dat de relatie tussen ouders en school een verbinding is die van groot belang is voor de onderwijsloopbaan van kinderen (de Winter, 2011). Wanneer de school ook hier een duidelijke visie op heeft ontwikkeld en deze ook duidelijk en geregeld met ouders deelt, kan hier beter naar gehandeld worden en kan er over in gesprek gegaan worden met ouders.Hierbij moet heel goed rekening gehouden met de populatie die de school bezoekt; van de ene groep ouders kan nu eenmaal minder verwacht worden dan een andere groep. Maar welke populatie het ook betreft: opvoeding zou altijd de gedeelde verantwoordelijkheid van school en ouders moeten zijn. In die zin heeft school ook een verantwoordelijkheid in het ondersteunen van ouders hierbij, waarmee niet gezegd is dat school deze ondersteuning ook zelf moet invullen, maar zij moet wel een goed netwerk opbouwen van waaruit de steun georganiseerd kan worden.

Burgerschapsvorming is een wettelijke opdracht van de school en neemt ook in het scenario dat wij als gameteam hebben gekozen een belangrijke rol in. In ons scenario gaat het dan met name om de sociaal burgerschap (SLO, 2011) en niet om de politieke burgerschap. Binnen onze school werken we met De Vreedzame School aan dat sociale burgerschap. De methode is uitgebreid en kan echt de kern van burgerschapvorming zijn, maar we merken wel dat wanneer het niet consequent wordt ingezet, er juist weer andere dingen de school in gehaald worden, die eigenlijk al in De Vreedzame School besloten liggen. Het team zal er daarom voor moeten gaan De Vreedzame School sterk neer te zetten en zich bij nieuwe vraagstukken moeten afvragen hoe deze zo veel mogelijk in de geest van en aansluiten op De Vreedzame School uitgevoerd kunnen worden. Dan wordt het geen stapelen, maar integreren, wat het gevoel van 'druk' zal kunnen verminderen.
Wat ik zelf in dit verband belangrijk vind is dat we leerlingen  in de eerste plaats leren hoe ze zelf (kritisch) kunnen nadenken over wat 'goed' burgerschap is. Dit in tegenstelling tot hen vertellen wat een goed burgerschap in moet houden en hoe je je als goed burger dan precies moet gedragen.

Dit heeft te maken met wat de Winter (2011) positieve vrijheid noemt. Hij pleit ervoor dat met kinderen veel meer moeten praten over hun idealen, hun identiteit en de manier waarop zij de samenleving ervaren en haar willen veranderen.

Onze school onderzoekt welk nieuwe concept of methode voor het vakdomein wereloriëntatie goed aansluit bij visie en onderwijsvorm van de school. Een goede keuze kan ook zorgen dat grenzen voor wat betreft maatschappelijke invloeden, bewaakt kunnen worden. Het is daarom ook belangrijk te kijken of en hoe maatschappelijke en eventueel ook duurzame vraagstukken al op meerdere manieren zijn geïntergreerd en ook of de 21e eeuwse vaardigheden goed vertegenwoordigd zijn. Je kunt er zo als school voor zorgen dat er naast het schoolbrede concept of methode, nog allerlei andere losse projecten nodig zijn. Het werken met losse projecten kan namelijk het gevaar van versnippering, oppervlakkigheid en gebrek aan samenhang met zich meebrengen (SLO, 2011).

Je zou je als school, bij alles wat op je af komt, je kunnen afvragen: voegt dit daadwerkelijk iets toe aan het programma dat wij nu al draaien? Kunnen we het kind er nog meer belangrijke sociale vaardigheden mee aanleren (of zijn het dezelfde, maar dan in een andere verpakking?). Bereidt dit lesprogramma of activiteit de leerling nog beter voor op een zelfstandige en sociale rol in de samenleving?
Is dit iets wat wij als school ook actief bij ouders kunnen neerleggen, daarbij rekening houdend met de populatie van de school?
Naast je vaste programma kun je als school jaarlijks, vanuit actualiteit en visie kiezen wat hier nog bij komt. Daarnaast is het natuurlijk ook altijd belangrijk om flexibel en open blijven voor actuele ontwikkelingen die vanuit het team, leerlingen, ouders en samenleving de school in komen, deze te toetsen aan visie en onderwijsconcept, teneinde de grens van de verantwoordelijkheid van de school te bepalen.

Biesta, G. (2014). Wat is goed onderwijs? Over kwalificatie, socialisatie en subjectivering. Geraadpleegd op 05-04-2017, van http://nivoz.nl/artikelen/wat-is-goed-onderwijs-over-kwalificatie-socialisatie-subjectivering/

Hooghoff, H. (2011). Tot nut van ’t algemeen. Over onderwijs en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Enschede: SLO

Winter, M. de (2011). Verbeter de wereld, begin bij de opvoeding. Amsterdam: Uitgeverij SWP

Mijn 'gerepareerde' SWOT

Oeh, 11 van de 20 punten voor mijn SWOT, dat was wel even slikken voor dit luipaard...Ja, het is niet de eerste keer dat ik bepaalde kanten van mijzelf tegenkom tijdens deze studie...Maar meteen met de feedback aan de slag gegaan en de gerepareerde SWOT-analyse aan onze gamemaster verstuurd en zij heeft het ook supersnel weer nagekeken, wat ik ontzettend waardeer!
Met haar feedback is zij al prettig in de Paassfeer, namelijk:

Heel goed Anouschka! Strik erom en laten zo! Prima aangepast, ik herken alle elementen die gevraagd worden in de SWOT. Het enige wat er misschien nog iets aan ontbreekt is  het begrenzen van de maatschappelijke opdracht: je besteedt heel veel aandacht aan de maatschappelijke opdracht maar de grenzen ervan benoem je minder. Probeer in quest 5 dat nog te benoemen en dan is het goed. Je  hoeft hier niets meer aan te doen.

Groet Isabelle

De bustour: op naar de toekomst

Als vervolg van deze blog even een kort verslagje van de bustour naar twee vernieuwende scholen in Zoetermeer: 't Schrijverke en Stella Nova.

1. Het is heerlijk om op zo'n dag alleen maar bezig zijn met de toekomst van onze school, om te praten en te dromen met collega's.
2. Het is gaaf om de link te kunnen leggen tussen het toekomstscenario en wat we op de vernieuwende scholen zagen (met name in de leeromgeving en de rol van de leerkracht).
3. Het is geruststellend om te zien, hoe ook deze scholen bewuste keuzes maken, die duidelijk maken dat niet alles in één keer kan en hoeft.
4. Het is fijn en inspirerend om een idee te krijgen hoe vernieuwing op onze school is te realiseren, zodanig dat het ook echt past bij onze visie. En hoe vernieuwing ook kan in een oud gebouw (ook al was het nieuwe gebouw echt te wow!), daar moet je echt zelf de kansen in zien.
5. Het mooiste is als je je eigen leerlingen in de vernieuwing plaatst en ziet wat het voor hen zou kunnen betekenen, in positieve zin.
6. Het is verrassend prettig om tussen de bedrijven door ook nog met een afgestudeerde MLI'er te praten over de rol van de MLI'er binnen de school (nog niet zo eenvoudig te beschrijven en realiseren) en hierin kansen te zien.

Zeer geslaagde dag!

Dare to netwerken, want ik zei al, 't is net werken

Eerst was ik een eikel.....maar uiteindelijk groeide ik uit tot een heel netwerk? zoiets 😄😄😄

Mijn belangrijkste netwerk bestaat op dit moment uit mijn gameteam-maten, schreef ik pas als grap op onze groepsapp. Het is niet helemaal een grap, natuurlijk, want wanneer je zo intensief bezig bent met samenwerken aan soms pittige en uitdagende opdrachten, ben je intensief met elkaar bezig en kun je elkaars kennis, vaardigheden en steun goed gebruiken.

Ook mijn collega's vormen een belangrijk netwerk voor mij. Sinds vorig jaar is het aantal collega's aardig uitgebreid, omdat onze school gefuseerd is met een andere school, maar ook omdat de samenwerking met de kinderopvang binnen ons kindcentrum steeds intensiever wordt. Mijn collega's zijn belangrijk in mijn netwerk omdat zij de dagelijkse praktijk op onze school als geen ander kennen en dus goede feedback kunnen leveren op de koppeling die ik maak tussen theorie en praktijk. Daarnaast zijn zij hierin ook regelmatig waardevolle sparringpartners en probeer in mijn contacten ook in te zetten op de verschillende rollen die sommigen van hen vervullen (leerkracht, specialist, management). Ik probeer hen regelmatig bij mijn activiteiten te betrekken en de ene keer heeft dat meer effect dan de andere keer. De factor 'tijd' speelt hierbij een belangrijke rol: hoeveel tijd is er voor mijn rol beschikbaar tijdens de verschillende teambijeenkomsten, waarin kennisdeling plaats zou kunnen vinden en hoeveel tijd hebben collega's vrij om deel te nemen aan door mij geïnitieerde activiteiten, zoals een kennisdialoog.

En wat dacht je van mijn medestudenten bij de MLI? Wat een ontzettend leuke contacten heb ik hier op gedaan. En zeker nu in dit LA. Wat een uitwisseling van interessante informatie en kennis!

Voor mijn SWOT-analyse heb ik een extern iemand feedback gevraagd die wel nauw betrokken is bij onze school, dat was erg waardevol. Het is leuk om te zien dat iemand hier tijd voor vrij maakt. Hetzelfde verraste me bij alle feedback die wij van externen hebben gehad op onze team-opdrachten. Het heeft me er meer bewust van gemaakt dat het helemaal niet raar is om zulke dingen aan anderen te vragen en je niet al 'voor deze mensen hoeft te bedenken dat ze geen tijd hebben'. Aan de reacties merkte ik dat ze het zelf ook interessant vonden. Goed om te ervaren, want ik merk dat ik in dat opzicht nog wel wat lef kan gebruiken om te netwerken. 

Nee, ik zit (dan ook) nog niet in een landelijk innovatie-netwerk...maar sinds vorig jaar neem ik wel deel aan de werkgroep Innovato, een groep met enthousiaste mensen binnen onze stichting, die samen nadenkt en werkt aan innovaties en onderzoek binnen de stichting waarbinnen ik werk. Van mijn directeur hoorde ik dat deze groep bestond en ik heb meteen gevraagd of ik kon deelnemen. Er zitten mensen in die de MLI al afgeronde hebben en mensen die nu, net als ik, in het tweede jaar zitten. Niet iedereen in de groep is overigens MLI'er. De groep is nog zoekende  welke rol zij daadwerkelijk kan gaan spelen binnen de stichting. Bijeenkomsten zijn nog gericht op verkenning en kennisdeling op het gebied van verschillende onderwerpen, zoals bijdragen aan studiedagen van de stichting, activiteiten van andere innovatieve netwerken, verslag van activiteiten op het gebied van innovatie en onderzoek waaraan Innovato-leden hebben deelgenomen. Ook worden door de leden onderwerpen die bijvoorbeeld door de bestuursleden van de stichting zijn ingebracht, uitgediept en gepresenteerd. Zo heb ik me zelf verdiept in het onderwerp: 'Wat als het leerstofjaarklassensysteem niet meer werkt', o.a. met behulp van een onderzoek op het gebied van optimaliserend onderwijs.

Het netwerk heeft me de afgelopen jaren ook al mooie kansen geboden om interessante bijeenkomsten te volgen, zoals 'Making Shift Happen' en een keynote van Ruud Veltenaar over de toekomst van het onderwijs. 

Innovato brengt me ook weer in contact met andere netwerken, zoals Pitch073, waar ik in het komende jaar ook een meer actieve rol zou willen vervullen. Verder ook nog het netwerk rondom de 'Brede versnellingsvraag (samenwerking tussen SLO, Kennisnet, PO-raad en Stichting ATO) en BEP Bosche Educatieve Partners.

In de komende tijd wil ik actief ingaan op kansen om mijn netwerk uit te bouwen. Zo ga ik binnenkort naar een avond van het Bosche Innovatielab. Ik zie voor het komende schooljaar, wanneer de MLI afgerond is, hier ook weer meer mogelijkheden voor om tijd en ruimte vrij te maken om mijn netwerk uit te breiden en aan verschillende netwerkbijeenkomsten deel te nemen. Binnen mijn school zal ik dan ook goed moeten kijken naar de kansen en mogelijkheden om kennis en inspiratie die ik op doe binnen netwerken te delen met mijn collega's. 

En ook quest 3 voltooid....althans dat hoop ik dan☺

Na weer aardig wat uurtjes ploeteren, maar met gelukkig veel fijne input van collega's, geïnteresseerden en waardevolle feedback van de leeuw op mijn eerste versie,  is hier dan ook mijn final quest 3.
Het doet mij beseffen dat wij als school  goed bezig zijn, vooral omdat we in al het geweld van toekomstscenario's, onderzoeken en over elkaar buitelende onderwijsgoeroes/liefhebbers/kenners/sceptici onze eigen weg zoeken, onze eigen visie en waarden in het oog te houden en kritisch blijven.

Quest 3, eerste aanzet tot een SWOT-analyse

HIER kun je mijn eerste aanzet tot een SWOT-anlayse vinden. Ik heb input gehad van drie collega's en een externe persoon die onze school begeleidt en goed kent. Zij hadden allen zeer waardevolle bijdragen voor de SWOT. Het is sowieso leuk dat collega's zich willen inzetten in het meedenken en om te bemerken dat ze hier zelf ook plezier aan beleven. Nu ga ik eerst de feedback van Sietske afwachten en zelf de feedback voor Mirjam verzorgen en dan in het weekend weer volop aan de slag om het af te ronden. 

Netwerken 't is net werken☺

Over een paar minuutjes ga ik naar een voorbereidende bijeenkomst voor een geweldig leuke bustour, die mij, mijn directeur en een collega naar twee vernieuwende scholen in Zoetermeer gaat brengen. Nu is dit een uitgelezen kans om te netwerken: allereerst met de andere deelnemers aan de bustour: allemaal scholen die ook graag willen vernieuwen en straks natuurlijk ook met de vernieuwende scholen zelf.
We hebben vooraf een lijst moeten invullen met wat wij als school nog graag willen ontwikkelen en wat we dus graag willen bekijken en 'halen' bij die twee andere scholen.
Het is ontzettend leuk en interessant om op deze manier met de vernieuwingen binnen je eigen school bezig te zijn en vooral met alles wat er na dit LA ook alweer in je hoofd (en hart) zit.

Wordt vervolgd.

En ja hoor, je hebt werkelijk overal een plaatje van, ook van een luipaard en een bus....echt...

En daar is ie dan: Quest 2

Wat een klus, het maken van toekomstscenario's. Ik vond het echt wel moeilijk. Gelukkig had ik veel fijne feedback van mijn Big Five maten en die heb ik geprobeerd zoveel mogelijk te verwerken.
Een ding weet ik al wel: ze zijn te lang! Ik had veel moeite om mijn out-of-the-box-dag-in-een-leven-van-X-X-wat-trouwens-staat-voor-Xess-Xava-☺ in te korten...Maar zeker wel een heel stuk eruit gesneden hoor, zie hier de originele varianten.
En nu na veel werk, ondersteund door heel veel appjes van wederom mijn Big Five maten, ben ik er klaar mee.

De eindversie kun je hier vinden.

Dan gaat dit luipaard nu even in de relaxstand (even maar hè, want quest 3 moet ook weer af...).

Time to change my mindset!

Eigenlijk wilde ik een blog schrijven over wederom zo'n dipmoment in dit LA....Dacht ik dat ik al wel weer wat vorderingen had gemaakt in het schrijven van m'n toekomstscenario....blijkt uit de feedback van onze gamemaster dat ik nog best wel een ander moet aanpassen en toevoegen....pfffff
Ik kom mezelf wel steeds erg tegen en merk dat ik het, zeker nu het einde in zicht is, ik me snel uit het veld geslagen voel, door dit soort dingen en denk dat ik het allemaal niet ga kunnen en redden. Het is hoog, hoog tijd om mijn mindset te gaan veranderen, want ik wil dit gewoonweg niet. Omdat het geen zin heeft, omdat het niets positiefs oplevert en omdat het tegen me werkt, omdat het leven meer is dan MLI (want dat lijk ik soms ook te vergeten, zeker als ik mijn gezin soms vol onbegrip naar mij zie kijken). Dus vanaf nu gaat het gewoon goed, want de struggle dat is gewoon GOED, want daar komt weer iets GOEDS uit voor. En het gaat ook GOED, ook als niet alles GOED gaat, want niet alles hoeft (meteen😉) goed te gaan. Dus als iemand me vraagt hoe het gaat, roep ik heel hard GOED! Ha!

Geef me een doos waar ik lekker in kan kruipen!!

Na vele pogingen out of the box denken, heb ik zeer veel behoefte aan een fijne doos waar ik dan nu lekker in kan kruipen, kopje thee, stukje chocola en even chill!
Out of the box denken is best wel heel erg leuk, maar de tijdsdruk en ook nog eens de gedachte dat wat ik bedenk onderbouwd dient te worden, belemmeren me...en maken me ook onzeker....
Maar goed, ik heb 4 ideeën over mogelijke toekomsten op papier staan. En al ben ik nog lang niet tevreden en ontbreekt er nog het een en ander, stiekem vind ik wel dat ik leuke dingen heb bedacht.
Het lastigst vond ik de alleen scenario's, ik kan me daar moeilijker iets bij bedenken, want wat is leren nou, als je het alleen doet of voor jezelf...
Dit zijn mijn eerste pogingen:
poging sc 1
poging sc 2
poging sc 3
poging sc 4

En dan ga ik nu lekker even in een doos kruipen, heerlijk als een kat. Ben tenslotte het luipaard van ons team (+:

De laatste (k)loodjes...(sorry☺)

Ja, sorry voor dit taalgebruik op dit verder zeer nette blog. Maar wat wegen ze zwaar die laatste (k)loodjes. LA4, hoe interessant en leuk de inhoud ook is, ik wordt er niet blij van. Ik vind het moeilijk, ik vind de tijdsdruk des te vervelender (ik vind de planning van dit LA echt niet best, en dat is best braaf uitgedrukt nog). Ons team is hardwerkend, actief en inspirerend en ik merk dat ik het lastig vind ze bij te benen. Dat voelt niet goed. Om het bij te benen moet ik veel van mijn aandacht en energie richten op dit LA en blijft er maar weinig over voor LA5, maar dat moet natuurlijk ook af.

Hoe ga ik die laatste loodjes trekken? Ik hoop van harte dat ik over een maand of 4 dit terug lees en denk: I did it en Het is voorbij! Maar ik kan het me nu bijna niet voorstellen...

D'r zit maar een ding op: gewoon doorgaan! Volgens mij zei Barry het al eerder op mijn blog.

Oh oh...te herkenbaar dat lelijke aapje!

Laat ik dat aapje de rest van LA4 maar de boom in sturen....kijken of me dat lukt...sowieso voor deze laatste maanden van de MLIstudie.

Tsss, tssss, tssss, gaat het echt zo snel?

Vorige week naar een keynote van Ruud Veltenaar geweest: Stop stealing dreams: live better, help more, wonder often. Deze trendwatcher/filosoof/spreker schetste een vergaand, mooi en zeer uitdagend beeld van de toekomst van het onderwijs.
Ik voelde me op momenten erg persoonlijk aangesproken, want zo zei hij: "Als je je niet kunt verbinden met de aandienende toekomst, als je dat niet kunt, kun je je dan wel verbinden met kinderen?"
Kan ik me wel verbinden met de aandienende toekomst? Tijdens zijn keynote kwam ik er achter dat ik van een aantal vergaande ontwikkelingen op het gebied van technologie en daarmee internationale samenwerking niet op de hoogte ben en waar hij aan het begin van zijn keynote voor waarschuwde overkwam mij ook: ik dacht ook wel stiekem: "Tsss, tsss, tsss, gaat het echt al zo snel, is het al zover?" En hoe ga ik er dan nu voor zorgen dat ik op de hoogte blijf, zodat ik me in die zin kan verbinden met de aandienende toekomst? En dus met mijn leerlingen?
Zelf denk ik ook dat het je verbinden met de aandienende toekomst ook te maken heeft met het vormen van een visie op hoe jij die aandienende toekomst zou willen inzetten voor een betere wereld, iets waar Ruud ook mooie beelden van schetste, van onderwijs dat leerlingen opleidt tot personen die sociaal, ecologisch en financieel van meerwaarde kunnen zijn voor anderen, leerinstellingen die opleiden tot sociaal ondernemerschap.
Ik betrap mezelf er echt wel op dat ik denk: "In wat voor wereld leven wij en wat voor toekomst hebben mijn kinderen?", dat zijn echt niet altijd positieve gedachten.
Als ik denk aan de maatschappelijke opdracht van het onderwijs denk ik dat deze echt ligt in wat Veltenaar daar zei: opleiden tot mensen die van meerwaarde zijn voor anderen en niet alleen in economisch opzicht, maar vooral ook in sociaal en ecologisch opzicht. Ik denk ook dat de grenzen van de maatschappelijke opdracht van de school opgerekt mogen worden, waarmee onderwijs misschien wel minder een instituut wordt maar meer een levensinstelling...ik zeg maar wat. Ik kan de woorden voor mijn gedachten nog niet precies vinden.

Final Quest 1: Een wereldburger die een leven lang leert.

Na de helpende feedback van teammaatje Mirjam en nog heel wat lezen en denken is dit mijn de invulling van mijn individuele quest 1! Door de feedback van Mirjam ben ik nog eens goed gaan zitten voor de onderbouwing van de trend en de gevolgen hiervan,  met name voor de drijvende krachten. Zelf heb ik overigens ook feedback gegeven op de analyse van teammaatje Laura. Het lezen van haar analyse heeft me geholpen bij het verder invullen van de gevolgen/relevantie voor de hele onderwijssector.

Ik ben mijn individuele quest begonnen door vooral te kijken naar de toekomst van de leeftijdsgroep waar ik in het primair onderwijs mee werk en naar de ontwikkelingen op de school waar ik nu werk. Wat vertelt het heden van deze school mij over de toekomst en over de te kiezen trend? Daarnaast heb ik gekeken naar wat de gekozen trend en de drijvende krachten betekenen voor het onderwijs in het algemeen en voor mijn eigen situatie in het bijzonder.

Heden

Wat ik op onze school bemerk is niet nieuw en verrassend, maar het is wel essentieel wanneer het gaat om 'het komen tot leren'. Mijn collega’s en ik bemerken dat het leren van kennis en vaardigheden pas echt goed kan gebeuren, wanneer we ook op een prettige manier met elkaar om gaan, we ons verbonden voelen met elkaar. Daarnaast bemerken we ook dat er veel maatschappelijke problemen de school in komen. En of het nu binnen de grenzen van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de school ligt of niet (Turkenburg), we ervaren dat we er niet om heen kunnen. De leerling komt als geheel naar school, niet enkel als 'lerende' en bij dat geheel horen ook de cultureel/maatschappelijke problemen waar hij of zij mee te maken heeft.

Als school hebben we de pedagogische visie: it takes a village to raise a child. Door de globalisering bestaat die village, of kan in ieder geval bestaan uit meer dan alleen de wijk of stad waarin een kind opgroeit. Door de digitalisering, informatisering, snelle en vergaande technologische ontwikkeling en lage transportkosten kunnen we ons op een makkelijke manier verbinden de hele wereld.

De visie van verbondenheid komt ook tot uiting in De Vreedzame School die wij willen zijn. Sociale vaardigheden en burgerschap nemen hierbij een belangrijke plaats in. Burgerschap begint natuurlijk in het klein, in je eigen omgeving, maar doordat we steeds meer connected zijn met de hele wereld, zal burgerschap een meer mondiaal karakter krijgen. Ons verbonden voelen met de rest van de wereld past binnen onze school!

Kijkend naar gebeurtenissen op onze school, kies ik voor de trend GLOBALISERING, die onder andere in rapporten van het OECD (2008, 2013, 2016) als in adviezen van de PO raad (z.d.)(daarin benoemd als internationalisering), als tijdens het gastcollege van Anje Ros wordt benoemd. 

Globalisering

Het NCDO (2012) beschrijft globalisering (ook wel mondialisering genoemd) als de toename van internationale relaties en stromen op allerlei gebied, zoals kapitaal, mensen, goederen ideeën en culturen. Hierdoor zijn steeds meer mensen, bedrijven, gebieden en landen met elkaar verbonden geraakt. Zij maken hierdoor nu deel uit van een samenhangend wereldsysteem. Transnationale organisaties houden zich bezig met problemen en oplossingen op wereldniveau, zoals gevolgen van klimaatverandering en de vluchtelingenproblematiek (NCDO, 2012). Problemen op wereldniveau, zoals hierboven benoemd, stoppen niet bij de landsgrenzen en maken een gezamenlijke aanpak noodzakelijk. Samen met het feit dat mensen zich steeds makkelijker kunnen verplaatsen en het economische belang van de internationale handel, maakt het aannemelijk dat globalisering een trend is die zal aanhouden (OECD, 2016).

Toch is het met de huidige ontwikkelingen in de wereld,  met als voorbeelden de verschuiving van de economische macht naar opkomende economieën als China en Inda, de Brexit en het meer nationalistische beleid dat de vers gekozen president van Amerika graag zou willen doorvoeren, nog onzeker hoe de globalisering zich verder zal ontwikkelen en of de gevolgen vooral positief (zoals samenwerking, vergaande kennisdeling, gezamenlijke aanpak problemen), dan wel negatief (zoals verlies van controle bijvoorbeeld over de migrantenstroom, het groter worden van verschillen tussen arm en rijk en het toenemen van negatieve gevolgen voor het klimaat. In plaats van samenwerking zou globalisering ook kunnen leiden tot “minder ordening, meer competitie en machtspolitiek (Brouwers, 2016). Zal er een stevige tegenbeweging plaatsvinden, waarbij muren juist weer opgebouwd gaan worden en er meer sprake van regionalisering zal zijn? En welke gevolgen zou dit dan kunnen hebben voor het meest gemondialiseerde land: Nederland (Bouman, 2016).

Welke gevolgen heeft de globalisering voor het onderwijs?
Het OECD (2008, 2013, 2016) beschrijft in haar rapporten "Trends shaping eductaion" verschillende gevolgen van globalisering voor het onderwijs, zoals:
- Problemen op wereldniveau, zoals het klimaat en verdeling van rijkdom en armoede, waarbij het  
  zoeken naar oplossingen de landgrenzen overschrijdt en waarbij de vraag rijst of lerenden hier
  voldoende van op de hoogte zijn en of in het onderwijs betrokkenheid gestimuleerd moet worden.
- Migratie: lerenden krijgen steeds meer te maken met cultureel diverse omgevingen (zowel online,
  als offline, zowel in de leerinstelling, als buiten de leerinstelling).
- Wereldwijde economie: door de wereldwijde markt is er een toegenomen concurrentie. Landen
   moeten innovatief zijn om hun positie te behouden. Het onderwijs zal daarom de creativiteit bij
   lerenden moeten voeden. Wereldwijde markt en internationalisatie vragen ook om andere

   vaardigheden van de lerende en werkende die aansluiten op het werken in internationale
   omgevingen.

- Kenniseconomie: voor een land  betekent dit dat kennis het belangrijkste is voor economische   groei en welvaart. Voor het onderwijs betekent dit onderwijs hoger op de politiek agenda staan en     

  dat scholen hun lerenden voldoende moeten voorbereiden op de concurrerende kenniseconomie en     samenleving

De uitdaging voor het onderwijs ligt dan ook op meerdere vlakken, met wellicht andere accenten per sector. Voor alle sectoren geldt dat zij de taak hebben ervoor te zorgen dat lerenden zich kunnen ontwikkelen op een dusdanige wijze dat zij zich staande kunnen houden in de (toekomstige) maatschappij. Het betreft hier het ontwikkelen van vaardigheden verbonden met creativiteit en innovatie, zoals kritisch denken, probleemoplossend vermogen, samenwerking en ict-vaardigheden. Deze vaardigheden zijn nodig om de technologische ontwikkelingen bij te houden alsook om in te kunnen spelen met en om te kunnen gaan met  het gegeven dat we in steeds grotere mate in verbinding staan met de hele wereld (Bellanca & Brandt, 2010).

Eveneens is het belangrijk dat leerlingen/studenten in een zo vroeg mogelijk stadium verantwoorde keuzes leren maken, zodat zij beter zijn voorbereid op de toekomst waarin dit veelvuldig van hen gevraagd zal worden (Van der Hoek, 2010). Ze krijgen namelijk meer vrijheid om hun eigen leven in te richten, omdat door de globalisering het lokale netwerk minder sterk wordt. Hierdoor zal er meer aandacht zijn voor de eigen ik in een groter netwerk. 

Er ligt voor het onderwijs ook een uitdaging op het gebied van internationalisering. De onderwijsraad (z.d.) stelt dat: “In een steeds meer globaliserende wereld is het van belang om oog te hebben voor de internationale context van onderwijs”.  Kennis over andere landen en over de positie van Nederland in de wereld was en is van groot belang. Daar komt bij dat Nederland in toenemende mate met andere landen concurreert op de wereldmarkt, ook als het gaat om het aanbieden van opleidingen. De Onderwijsraad vindt dat internationalisering daarom een vanzelfsprekend onderdeel moet zijn van het onderwijs. Het vraagt om kennisdeling, overleg en samenwerking tussen de onderwijssectoren. Het is volgens de Onderwijs raad van belang dat internationalisering steviger verankerd wordt in kerndoelen, examenprogramma’s en kwalificatiedossiers. Versterking van de beheersing van vreemde talen en sectoroverstijgende leerlijnen voor Engels en voor wereldoriëntatie horen hier ook bij. Verder betekent internationale mobiliteit ook dat behaalde leerprestatie vergelijkbaar zijn over nationale grenzen heen. Dit heeft gevolgen voor curricula- en diploma-afstemming.

Gekeken naar het heden van de school waar ik werk en de gevolgen van globalisering voor het onderwijs kies ik voor de volgende drijvende krachten: burgerschap en een leven lang leren.
Burgerschap
In 2012 formuleerde de onderwijsraad het doel van burgerschap als “Jongeren leren functioneren, vanuit eigen idealen, waarden en normen, in een pluriforme, democratische samenleving,

en bij hen het vermogen ontwikkelen aan deze samenleving een eigen bijdrage te (willen) leveren”.

Globalisering heeft tot gevolg dat lerenden in de toekomst steeds meer te maken krijgen met een grote diversiteit aan nationaliteiten en culturen. Dit komt enerzijds doordat meer open grenzen en goedkoper transport het zich bewegen buiten de eigen landsgrenzen vereenvoudigt. Anderzijds zorgen technologische ontwikkelingen ervoor dat we steeds meer in verbinding staan met de hele wereld. Daarnaast leven de lerenden in een wereld waar grenzen vervagen en de wereld steeds kleiner of meer dichtbij lijkt te zijn. Landen en ook burgers ondervinden van de gevolgen van problemen, waarvan de oplossing een wereldwijde aangelegenheid is of in ieder geval zou moeten zijn. Veltenaar (2015), gaat nog een stap verder als het gaat om (wereld)burgerschap. Volgens hem vindt er een verschuiving plaats binnen de traditionele machten en wordt de samenleving de nieuwe meest dominante machtsfactor. Daarbij zijn mensen nodig met de bagage en overtuiging dat zij alleen en meer nog samen met anderen de wereld kunnen veranderen ten opzichte van hoe deze nu is. Het onderwijs zou in zijn ogen mensen moeten opleiden tot personen die sociaal, ecologisch en financieel van meerwaarde kunnen zijn voor anderen. Dit toekomstbeeld van burgers past bij de omschrijving burgerschap door het SLO. Het begeleiden van lerenden in het ontwikkelen van burgerschap op wereldniveau draagt bij aan ontwikkelen van kennis, vaardigheden en een houding die nodig zijn voor een actieve rol in de eigen leefomgeving en in de wereldwijde samenleving (SLO, z.d.). Een actieve betrokkenheid en bijdrage aan het oplossen van wereldwijde maatschappelijke problemen maakt hier ook deel van uit. Het OECD rapport (2013) beschrijft ook eventuele gevolgen van de trend kenniseconomie, welke sterk verbonden is met de trend globalisering, namelijk meer nadruk op ‘zachte’ vaardigheden als betrokkenheid, beoordelingsvermogen, intuïtie, ethiek, inspiratie, vriendelijkheid en fantasie. Vaardigheden die ook bij de ontwikkeling van burgerschap van belang zijn, wanneer de lerende moet leren omgaan en samenwerken met anderen personen, die andere culturen en nationaliteiten. Schnabel, et al. (2016) geeft in het eindadvies Ons onderwijs2032 aan dat “scholing het proces van individualisering versterkt, maar in de eenentwintigste eeuw ook tot taak heeft de integratie van het individu in de samenleving en het besef van maatschappelijke verantwoordelijkheid te stimuleren. Persoonsvorming en burgerschapsvorming moeten als taken van het onderwijs bijdragen aan het ontstaan van sociale en culturele samenhang in een steeds pluriformer wordende samenleving.” In haar verkenning van de maatschappelijk opdracht van scholen, concludeert Turkenburg (2010) dat burgerschap meer centraal zou moeten staan in het VO dan in het PO. Ik denk echter met alles waar ook jonge leerlingen in het basisonderwijs via tv, internet, sociale media en gewoon in hun dagelijks leven mee te maken krijgen, (wereld) burgerschap ook in het PO een belangrijke plaats zou moeten innemen.

Ik heb voor de extremen wereldburgerschap en regionaal burgerschap gekozen, omdat nog onzeker is wat de trend globalisering ons gaat brengen in de toekomst. Door tegentrends als nationalisering, toenemende competitie en machtspolitiek  en’ bescherming’ van eigen burgers  zou de wereldwijde verbondenheid een andere invulling kunnen krijgen.

Een leven lang leren
Om voorbereid te zijn op een toekomst waarin iemand meerdere functies op de arbeidsmarkt vervult, moeten burgers goed zijn opgeleid én hun kennis en vaardigheden blijven ontwikkelen (Onderwijsraad, z.d.). Lerende zullen dus een leven lang moeten blijven leren om te kunnen functioneren in een geglobaliseerde wereld. In die wereld, neemt het tempo waarin de arbeidsmarkt verandert snel toe. Globalisering, robotisering en technologische ontwikkelingen stellen steeds andere en hogere eisen aan de vaardigheden van werkenden.. Beleidsmakers zijn er dan ook steeds meer op gericht om een  even lang leren te bevorderen (CBS, 2016).

Volgens de Onderwijsraad is een van de functies van een leven lang leren een sociaal-culturele en persoonlijke functie: “mensen leren niet alleen voor hun arbeidsloopbaan, maar ook om zich in algemene zin te blijven ontwikkelen”. Deze functie sluit goed aan bij burgerschap.

Een leven lang leren begint al op de basisschool met de 21st century skills, waarin onder andere de vaardigheden samenwerken, communiceren, sociaal-culturele vaardigheden, kritisch en creatief denken en probleem oplossen zijn opgenomen. Ook in het advies van Ons Onderwijs 2032 wordt over dit soort vaardigheden, hier ‘vakoverstijgende vaardigheden genoemd’ gesproken. Volgens het advies hebben leerlingen deze nodig om in de maatschappij te kunnen functioneren, ter ondersteuning van een leven lang leren en de vorming van hun persoonlijkheid.

Binnen de drijvende kracht een leven lang leren heb ik voor wat betreft de extremen gekozen voor de dimensie ‘sociale structuur’ van leren: alleen leren aan de ene kant en samen (met en in een groep leren aan de andere kant (Bottema, 2012). De trend globalisering staat natuurlijk samenwerken en daarmee samen leren voor. De tegentrends, zoals hierboven beschrijven, in combinatie met vergaande technologische ontwikkelingen zouden er ook toe kunnen leiden dat er veel makkelijker vanuit huis, geïsoleerd van de wereld om je heen, geleerd kan worden.

Advies voor mijn team 

Ik zou mijn Big Five team adviseren deze trend te kiezen. Hoewel ik vind dat er meerdere zeer interessante trends zijn voor het onderwijs (dat werd mij extra duidelijk tijdens de pitches, waar sommige teams met verrassende en interessante keuzes kwamen), vind ik de trend globalisering en daarmee de gezamenlijke verantwoordelijkheid die wij als mensen dragen voor deze wereld wel het meest interessant en belangrijk. De vraag hoe het onderwijs ervoor gaat zorgen dat zij mensen gaan opleiden die zoals Ruud Veltenaar zegt ‘tot personen die de bagage en overtuiging hebben dat zij alleen en meer nog samen met anderen de wereld kunnen veranderen en van meerwaarde kunnen zijn voor anderen’, vind ik de grootste uitdaging voor het onderwijs.

Bronnenlijst   Feedback Mirjam  Voorzichtige poging scenariosjabloon

Quest 1: Een wereldburger die een leven lang leert Part 2

Hoi Mirjam,

Hieronder zie je hoever ik tot nu toe ben gekomen. In het weekend ga ik hier nog mee aan de slag. Ik heb nog meerder bronnen met invalshoeken die ik nog graag wil verwerken, maar daar ben ik nu nog niet aan toegekomen. Ik zou het heel fijn vinden als je op onderstaande in ieder geval al feedback wilt geven. Ook mijn toekomstscenario's zijn vanwege tijdgebrek nog erg beperkt...Alvast bedankt!
(oh ja bronvermelding is ook nog niet zoals het hoort, je ziet wel vaak de link naar de bron)

Na het lezen over allerlei trends in rapporten van het OECD, Horizon reports, adviezen van de PO-raad, een technologiekompas van Kennisnet, het advies van Ons Onderwijs 2032 en nog veel meer artikelen waar ik al doorklikkend op terecht kwam, ben ik nu toe aan het samenstellen en onderbouwen van mijn toekomstscenario's.

Voor mijn individuele quest kijk ik vooral naar de toekomst van de leeftijdsgroep waar ik in het primair onderwijs mee werk en ik kijk ook de school waar ik nu werk. Wat vertelt het heden van deze school over de toekomst? Welke gebeurtenissen op deze school leiden mij naar belangrijke trends en drijvende krachten?

Kijkend naar gebeurtenissen op onze school, kies ik voor de trend GLOBALISERING, die zowel in rapporten van het OECD als in adviezen van de PO raad (dan benoemd als internationalisering), als tijdens het gastcollege van Anje Ros wordt benoemd. 

Wat ik op onze school bemerk is niet nieuw en verrassend, maar het is wel essentieel wanneer het gaat om 'het komen tot leren'. Ik en mijn collega's bemerken dat het leren van kennis en vaardigheden pas echt goed kan gebeuren, wanneer we ook op een prettige manier met elkaar om gaan, we ons verbonden voelen met elkaar. Daarnaast bemerken we ook dat er veel maatschappelijke problemen de school in komen. En of het nu binnen de grenzen van de maatschappelijke verantwoordelijkheid van de school ligt of niet (Turkenburg), we ervaren dat we er niet om heen kunnen. De leerling komt als geheel naar school, niet enkel als 'lerende' en bij dat geheel horen ook de cultureel/maatschappelijke problemen waar hij of zij mee te maken heeft.

Als school hebben we de pedagogische visie: it takes a village to raise a child. Door de globalisering bestaat die village, of kan in ieder geval bestaan uit meer dan alleen de wijk of stad waarin een kind opgroeit. Door de digitalisering, informatisering, snelle en vergaande technologische ontwikkeling en lage transportkosten kunnen we ons op een makkelijke manier verbinden de hele wereld.

De visie van verbondeheid komt ook tot uiting in De Vreedzame School die wij willen zijn. Sociale vaardigheden en burgerschap nemen hierbij een belangrijke plaats in. Burgerschap begint natuurlijk in het klein, in je eigen omgeving, maar doordat we steeds meer connected zijn met de hele wereld, zal burgerschap een meer mondiaal karakter krijgen. Ons verbonden voelen met de rest van de wereld past binnen onze school!

Het NCDO (2012) beschrijft globalisering (ook wel mondialisering genoemd) als de toename van internationale relaties en stromen op allerlei gebied, zoals kapitaal, mensen, goederen ideeën en culturen. Hierdoor zijn steeds meer mensen, bedrijven, gebieden en landen met elkaar verbonden geraakt. Zij maken hierdoor nu deel uit van een samenhangend wereldsysteem. Transnationale organisaties houden zich bezig met problemen en oplossingen op wereldniveau, zoals gevolgen van klimaatverandering en de vluchtelingenproblematiek .https://www.ncdo.nl/artikel/dossier-globalisering. Problemen op wereldniveau, zoals hierboven benoemd, stoppen niet bij de landsgrenzen en maken een gezamenlijke aanpak noodzakelijk. Samen met het feit dat mensen zich steeds makkelijker kunnen verplaatsen en het economische belang van de internationale handel, maakt het aannemelijk dat globalisering een trend is die zal aanhouden. http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/education/trends-shaping-education-2016_trends_edu-2016-en#page11

Toch is het met de huidige ontwikkelingen in de wereld, zoals de Brexit en de verkiezing van Trump in Amerika, nog onzeker hoe de globalisering zich verder zal ontwikkelen. Zal er een stevige tegenbeweging plaatsvinden, waarbij weer muren juist weer opgebouwd gaan worden en er meer sprake van regionalisering zal zijn, zoals in dit artikel bescheven wordt: http://www.volkskrant.nl/opinie/mondialisering-is-een-grotere-uitdaging-dan-terrorisme~a4373930/ En welke gevolgen zou dit dan kunnen hebben voor het meest gemondialiseerde land: Nederland!? https://fd.nl/economie-politiek/1177197/weg-met-de-globalisering-weg-met-onszelf

Welke gevolgen heeft de globalisering voor het onderwijs?
Het OECD beschrijft in haar rapporten "Trends shaping the future" verschillende gevolgen van globalisering voor het onderwijs, zoals:
- Problemen op wereldniveau, zoals het klimaat en verdeling van rijkdom en armoede, waarbij het  
  zoeken naar oplossingen de landgrenzen overschrijdt en waarbij de vraag rijst of lerenden hier
  voldoende van op de hoogte zijn en of in het onderwijs betrokkenheid gestimuleerd moet worden
- Migratie: lerenden krijgen steeds meer te maken met cultureel diverse omgevingen (zowel online,
  als offline, zowel in de leerinstelling, als buiten de leerinstelling).
- Wereldwijde economie: door de wereldwijde markt is er een toegenomen concurrentie. Landen
   moeten innovatief zijn om hun positie te behouden. Het onderwijs zal daarom de creativiteit bij
   lerenden moeten voeden. Onderwijsinstelling zijn nu nog erg nationaal geöriënteerd. Zij moeten
   zich meer internationaal gaan oriënteren (internationale curricula, internationale samenwerking op
   alle niveaus, bestuur/docent/student). Wereldwijde markt en internationalisatie vragen ook om
   andere vaardigheden van de lerende en werkende die aansluiten op het werken in internationale
   omgevingen.

Gekeken naar de gevolgen voor het onderwijs, voortvloeiende uit de trend globalisering en de gebeurtenissen bij ons op school kies ik voor de volgende drijvende krachten:
BURGERSCHAP
EEN LEVEN LANG LEREN

BURGERSCHAP
Globalisering heeft tot gevolg dat lerenden in de toekomst steeds meer te maken krijgen met een grote diversiteit aan nationaliteiten en culturen. Daarnaast leven de lerenden in een wereld waar grenzen vervagen en de wereld steeds kleiner of meer dichtbij lijkt te worden. Landen en ook burgers ondervinden van de gevolgen van problemen, waarvan de oplossing een wereldwijde aangelegenheid is of in ieder geval zou moeten zijn.
Het begeleiden van lerenden in het ontwikkelen van burgerschap op wereldniveau draagt bij aan ontwikkelen van kennis, vaardigheden en een houding die nodig zijn voor een actieve rol in de eigen leefomgeving en in de wereldwijde samenleving (SLO, z.d.). Een actieve betrokkenheid en bijdrage aan het oplossen van wereldwijde maatschappelijke problemen maakt hier ook deel van uit.
Het OECD rapport (2013) beschrijft ook eventuele gevolgen van de trend kenniseconomie (welke ook zorg voor een groter belang van globalisering), die ook goed aansluiten bij het ontwikkelen van burgerschap, namelijk meer nadruk op ‘zachte’ vaardigheden als betrokkenheid, beoordelingsvermogen, intuïtie, ethiek, inspiratie, vriendelijkheid en fantasie? Wanneer de lerende moet omgaan met een andere culturen en nationaliteiten binnen een team
Sinds 2006 hebben scholen wettelijk de taak om aandacht te schenken aan burgerschap. Door de ontwikkeling van burgerschap op te nemen in de opdracht aan scholen is getracht “een gemeenschappelijk en gedeeld perspectief van jonge mensen op de bijdrage die zij als burgers (ongeacht hun etnische of culturele achtergrond) aan de samenleving kunnen leveren” te bevorderen.
https://www.onderwijsraad.nl/upload/documents/publicaties/volledig/verder-met-burgerschap-in-het-onderwijs.pdf(nog afmaken)

EEN LEVEN LANG LEREN
Om voorbereid te zijn op een toekomst waarin iemand meerdere functies op de arbeidsmarkt verult, moeten burgers goed zijn opgeleid én hun kennis en vaardigheden blijven onteikkelen (Onderwijsraad)

Het tempo waarin de arbeidsmarkt verandert neemt snel toe. Globalisering, robotisering
en technologische ontwikkelingen stellen steeds andere en hogere eisen aan de vaardigheden van
werkenden. Om voorbereid te zijn op een toekomst waarin iemand meerdere functies op de 
arbeidsmarkt vervult in zijn of haar leven, moeten burgers goed zijn opgeleid én hun kennis en 
vaardigheden blijven ontwikkelen. Beleidsmakers zijn er dan ook steeds meer op gericht om een
leven lang leren te bevorderen (Ministerie van OCW, 2014; 2015a; Onderwijsraad,
2015).https://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/91764504-7090-4800-A3A4-
2A1CBEA27BFD/0/2016eenlevenlanglereninNederland.pdf

Globalisering is één van de factoren, naast technologisering, informatisering en andere, die het voor individuen noodzakelijk maken te investeren in ten minste een voldoende startkwalificatie. Een dergelijke startkwalificatie zich op meer moeten richten dan op inzetbaarheid op korte termijn. 2002a).https://www.onderwijsraad.nl/upload/documents/publicaties/volledig/leren_in_een_kennissamenleving.pdf

Mijn voorlopige, nog zeer gebrekkige😊sjabloon

How to......toekomstscenario?

Na vorige week inspirerend gewerkt te hebben aan het bedenken van de drijvende krachten voor ons groepstoekomstscenario...zit ik nu best wel vast in het beschrijven en onderbouwend van de drijvende krachten en trends voor mijn individuele toekomstscenario. Voor mij was al duidelijk dat de drijvende krachten zouden zijn: (wereld)burgerschap en een leven lang leren, twee drijvende krachten die goed bij mijn school in het po passen.
Maar om daar nou een mooi verhaal bij te schrijven....laat staan alvast de toekomstscenario's te bedenken...Dit luipaard heeft al zijn snelheid en gewiekstheid verloren lijkt het wel.
Maar goed, ik heb nu ook weer niet in een boom liggen luieren. Ik ben al aan het lezen geslagen, met name over globalisering (de trend die ik koppel aan het wereldburgerschap) en wat dit voor het onderwijs inhoudt. In de trendanalyses van het OECD (2008, 2013 en 2016) komt globalisering steeds weer terug en is ook duidelijk terug te zien wat de vraagstukken hieromtrent voor het onderwijs zouden kunnen zijn.
Dit is wat ik tot nu toe heb opgeschreven (het behoeft nog flink wat geschaaf en aanvulling, maar met ons team hebben we afgesproken het ontwikkelingsproces op de blog te laten zien, dus hier de rauwe versie☺):

Globalisering

Globalisering, in de zin dat mensen ‘hun wereld vergroten’ is zo oud als de mensheid. In de geschiedenis zien we dat mensen altijd naar nieuwe gebieden zijn getrokken. De trend globalisering waar ik voor heb gekozen in mijn trendanalyse is van recentere aard en is vooral sinds de jaren ’80 een invloedrijke ontwikkeling. Internationalisering en neoliberalisering van de economie, de sterk groeiende informatietechnologie, technologische vooruitgang en migratie zijn belangrijke drijfkrachten voor de globalisering. http://www.dewereldmorgen.be/blogs/lievendecauter/2013/10/29/globalisering-voor-beginners

http://www.oecd.org/edu/ceri/42601394.pdf

Met deze globalisering (ook wel mondialisering genoemd) wordt de toename van internationale relaties en stromen op allerlei gebied, zoals kapitaal, mensen, goederen, ideeën, en culturen bedoeld. Hierdoor zijn steeds meer mensen, bedrijven, gebieden en landen met elkaar verbonden geraakt. Zij maken daardoor nu deel uit van een samenhangend wereldsysteem. Transnationale organisaties houden zich bezig met problemen en oplossingen op wereldniveau. Denk hierbij aan het, bestrijden van problemen rondom klimaatverandering (NCDO, 2012). https://www.ncdo.nl/artikel/dossier-globalisering. Problemen op wereldniveau, zoals de genoemde klimaatverandering, maar ook het actuele vluchtelingenprobleem stoppen niet bij de landsgrenzen en maken het aannemelijk dat globalisering een trend is die zal aanhouden. Mensen kunnen zich steeds vrijer en goedkoper verplaatsen tussen verschillenden landen en ook de internationale handel zijn factoren die ervoor zorgen dat globalisering een trend is die zomaar gestopt kan worden.   http://www.keepeek.com/Digital-Asset-Management/oecd/education/trends-shaping-education-2016_trends_edu-2016-en#page11

Toch is het verloop van deze trend nog onzeker te noemen, gebeurtenissen als Brexit en de overwinning van Trump bij de Amerikaanse verkiezingen maken dit duidelijk, maar ook de verschuiving van markten die leidend zijn op economisch gebied (China, India). http://www.volkskrant.nl/opinie/mondialisering-is-een-grotere-uitdaging-dan-terrorisme~a4373930/

Voor ons kleine Nederland, met zijn grote handelsgeest is de globalisering van groot belang geweest. Het is inmiddels het meest geglobaliseerde land! https://fd.nl/economie-politiek/1177197/weg-met-de-globalisering-weg-met-onszelf

Globalisering is van invloed op onderwijs en zorgt voor verschillende vraagstukken, zoals te lezen is in de rapporten Trends Shaping Education 2008, 2013 en 2016 van het OECD. Het vraagstuk en daarmee de drijvende kracht, waar ik voor onze school naar wil kijken is: wereldburgerschap

Waarom vind ik drijvende kracht belangrijk voor onze school?

- Vanuit onze onderwijsvisie: it takes a village to raise a child. Deze village is inmiddels een global village geworden en bestaat uit meer dan alleen de wijk. In de village hebben we allemaal de verantwoordelijkheid zorg te dragen voor elkaar. Wij maken deel uit van de village die zorgt voor de kinderen bij ons op school. Maar wereldburgerschap vraagt ook van ons dat wij de village zijn kinderen in de hele wereld. Dat we onze leerlingen leren hoe zij zich verbonden kunnen voelen met de rest van de wereld past binnen onze visie.

Daarnaast zorgt de globalisering ervoor dat we in de toekomst steeds meer te maken krijgen met (nog) meer verschillende culturen en achtergronden op onze school. Samen moet we in de village zorgen voor onze kinderen en dit vereist sociaal-culturele vaardigheden, zoals ook benoemd in de 21st century skills.

- Vanuit De Vreedzame School, waar wij op onze school aan werken. Burgerschap neemt hierin een belangrijke plaats in. Burgerschap begint natuurlijk in het klein, in je eigen omgeving, maar door  de digitalisering en vergaande technologieën, vrijer en goedkoper reizen, zijn onze leerlingen makkelijker en vaker verbonden met de wereld. Het is daarom van belang dat zij ook leren wat burgerschap inhoudt wanneer je niet alleen burger bent van Nederland, maar ook van Europa en de hele wereld. In dat kader is het ook belangrijk dat leerlingen leren hoe zij als wereldburger verantwoordelijkheid kunnen dragen voor of bij kunnen dragen aan oplossingen voor problemen op wereldniveau, zoals klimaatverandering.

Ik denk bij wereldburgerschap nu aan twee verschillende assen:

actief<-----------wereldburgerschap---------------->passief

regionaal burgerschap<---------------burgerschap------------------->wereldburgerschap

De onderste as heeft te maken met de tegentrend van globalisering. Ik zou nu nog niet weten waar ik voor moet kiezen en ook niet of dit überhaupt wel goede assen zijn.

Morgen eerst maar eens met mijn team de toekomstscenario's voor onze groepsopdracht bedenken en vasstellen en dan weer verder met bovenstaande en de as 'een leven lang leren'...

Leerlingen en de toekomst

"Je moet leerlingen niet voorbereiden op hun toekomst, maar bereid ze voor op het creëren van hun eigen toekomst." - Jan Faas -

Global citizenship

En nog een link naar een onderzoek over Nederlanders & de wereld.